Doorlopende inzet om geweld tegen vrouwen te stoppen

Het nieuwe jaar

Hopelijk zijn jullie het nieuwe jaar allemaal goed begonnen. Voor mij begon het met een bijzondere gebeurtenis: mijn schoonzoon promoveerde. Een prachtige academische plechtigheid, gevolgd door een feest waar natuurlijk ook werd gedanst. Ik ben gek op dansen en genoot volop, totdat later op de avond een dronken man mij steeds opnieuw benaderde, ongewenst dichtbij kwam en me vast wilde pakken.

Omdat het een bekende was, “een vriend van de familie”, duw je zo iemand niet hard weg. In plaats daarvan deed ik wat zóveel vrouwen doen: ontwijken. Op de dansvloer, bij de bar, zelfs op weg naar het toilet. Het gevoel dat daarbij telkens opkwam was confronterend: voortdurend alert zijn, eerst de ruimte scannen, niet vrij kunnen bewegen.

Dat gevoel kende ik vooral van vroeger en ik dacht eerlijk gezegd dat ik het inmiddels achter me had gelaten. Maar daar was het weer. En het maakte opnieuw duidelijk hoe noodzakelijk onze inzet is. Waarbij wij onze stem laten horen. Dat we benoemen wat dit met ons doet. En dat we mannen nadrukkelijk betrekken bij de oplossing. Dat is precies waar we dit jaar meer op inzetten: betrokkenheid van mannen. Als medestander, als onwetend persoon of als dader. Daarnaast gaan we meer aandacht geven aan cyberviolence.

Wat is cyberviolence?

Cyberviolence (online geweld) is geen bijzaak en ook geen “virtueel probleem”. Het is een ernstige en groeiende bedreiging voor gelijkheid, vrijheid van meningsuiting en zelfs van onze democratische rechtsstaat.

Cyberviolence verwijst naar alle vormen van gendergerelateerd geweld die online plaatsvinden, zoals:

• online intimidatie en bedreiging
• seksueel getinte haatberichten
• cyberstalking
• het zonder toestemming verspreiden van intieme beelden
• digitale controle en vernedering
• misbruik via sociale media, apps en platforms

Wat online begint, blijft zelden online.

Waarom is cyberviolence zo ernstig?

Cyberviolence vertoont dezelfde patronen als geweld achter de voordeur:

• machtsmisbruik en controle
• geleidelijke escalatie
• schuld bij het slachtoffer leggen (“Waarom was je online?”)
• falende systemen en instituties die onvoldoende ingrijpen

Maar online geweld gaat vaak nog verder. Het heeft:

• een enorm bereik (één bericht kan duizenden mensen bereiken)
• geen veilige plek (het volgt vrouwen naar huis, werk en privéleven)
• een 24/7-karakter

Veel vrouwen trekken zich daardoor terug van sociale media, uit publieke debatten of zelfs van hun werk. Hen wordt letterlijk en figuurlijk het zwijgen opgelegd.

De impact van cyberviolence is groot. Denk aan angst en voortdurende stress, schaamte en zelfcensuur, verlies van vrijheid en zichtbaarheid, en aan psychische klachten zoals depressie en burn-out. Cyberviolence beperkt niet alleen vrouwen individueel, maar verarmt ook het publieke debat. Als vrouwen niet vrij kunnen spreken, verliest de samenleving zijn perspectief.

Wat moet er veranderen?

Om cyberviolence effectief aan te pakken is meer nodig dan vrijwillige afspraken of goede bedoelingen. Online geweld tegen vrouwen vraagt om duidelijke wetgeving, goede ondersteuning van slachtoffers, deskundige politie en rechtspraak, en om platforms die hun verantwoordelijkheid nemen. Dit is eigenlijk helemaal geen vrijblijvende keuze, maar een verplichting die voortvloeit uit het Verdrag van Istanbul. Dit verdrag verplicht overheden alle vormen van geweld tegen vrouwen te voorkomen, te bestrijden en slachtoffers te beschermen, ook expliciet wanneer dat geweld zich online afspeelt.

Cyberviolence is een hedendaagse vorm van structureel gendergerelateerd geweld. Het beperkt vrouwen in hun vrijheid om zich uit te spreken, deel te nemen aan het publieke debat en zichtbaar te zijn in de samenleving. Wanneer online geweld niet serieus wordt aangepakt, blijft de uitvoering van het Verdrag van Istanbul onvolledig en worden vrouwen onvoldoende beschermd.

Soroptimisten kunnen hierin een belangrijke rol spelen. Door aandacht te vragen voor cyberviolence, bewustwording te creëren over de schadelijke impact ervan en dit onderwerp blijvend te agenderen in campagnes, onderwijsactiviteiten en advocacy. Soroptimist International of Europe heeft hiervoor het programma READ THE SIGNS ontwikkeld, dat helpt om signalen van geweld – online en offline – te herkennen en bespreekbaar te maken.

Met de komende gemeenteraadsverkiezingen in maart is dit het moment om cyberviolence ook lokaal op de agenda te zetten. Gemeenten spelen een sleutelrol in preventie, ondersteuning van slachtoffers en het creëren van veilige publieke en digitale ruimtes. Lokale politieke keuzes bepalen of vrouwen daadwerkelijk beschermd worden en vrij kunnen deelnemen aan de samenleving.

Call to action

Soroptimisten kunnen nu het verschil maken. Bespreek cyberviolence binnen de club. Ga het gesprek aan met jongeren, scholen en gemeenten. Spreek lokale politici aan op hun verantwoordelijkheid en vraag hoe zij cyberviolence aanpakken en het Verdrag van Istanbul concreet uitvoeren. Door samen op te trekken en dit onderwerp te agenderen, draag jij actief bij aan een samenleving waarin vrouwen online en offline veilig zijn, gehoord worden en volwaardig kunnen deelnemen.

Mannen als bondgenoten in de strijd

Een student van de WUR (Wageningen University & Research) verricht momenteel een onderzoek naar mannen die zich actief inzetten tegen gendergerelateerd geweld tegen vrouwen. Het onderzoek wil beter begrijpen hoe deze mannen hun inzet vormgeven, wat hen motiveert en hoe zij kijken naar thema’s als geweld en mannelijkheid.

Door in gesprek te gaan met mannen die zich op verschillende manieren inzetten, bijvoorbeeld via campagnes, organisaties of persoonlijke initiatieven, wordt zichtbaar wat er nu al gebeurt en wat kan helpen om de betrokkenheid van mannen in de toekomst te vergroten.

Het doel van dit onderzoek is bij te dragen aan meer kennis over mannen als bondgenoten in de strijd tegen geweld tegen vrouwen, en om inzichten te bieden die kunnen helpen bij het ontwikkelen van effectieve acties en initiatieven.

De resultaten worden later gedeeld, zodat deze inzichten breder gebruikt kunnen worden binnen het werk voor een samenleving zonder geweld.

Partnernieuws UN Women Nederland en Zonta Nederland

De landelijke kick-off van Orange the World 2026 wordt in Eindhoven georganiseerd en binnenkort volgt een evaluatie over de Orange the World-campagne van 2025. Deze evaluatie wordt uitgevoerd door UN Women Nederland. Heb je ideeën of tips voor de Soroptimistclubs, ik hoor ze graag.

Webinar Actieplan Seksueel Grensoverschrijdend Gedrag, 17 feb 19.30 uur

Kom ook tijdens de SorAcademy-maand naar de webinar over het Actieplan Seksueel Grensoverschrijdend Gedrag. Samen met Maaike Schmelling ga ik in op het hulpveld bij seksueel geweld en grensoverschrijdend gedrag. Daarna gaan we verder in op hoe je in jouw gemeente effectief kunt samenwerken tijdens de periode Orange the World en daarbuiten.

Deze webinar is speciaal voor Soroptimisten die zich willen verdiepen in het veld van hulpverlening na seksueel geweld. Aan het einde van de sessie heb je concrete ideeën voor een actieplan om binnen jouw gemeente het verschil te maken.