Onze stem telt – een terugblik op CSW70 – to be THE voice of women’s rights

Risicoprofiel

Ieder gewapend met een brief van Buitenlandse Zaken, voor het geval we problemen zouden krijgen bij binnenkomst in de VS, vertrokken mijn Soroptimistclubgenoot Cathrien Resius en ik op 6 maart jl. naar New York. Ook al was ons risicoprofiel – 60+, wit en ogend als shoppende en museumminnende toeristen – minimaal, helemaal zeker weet je het niet in deze tijden. We kenden allebei verschillende  leeftijdgenoten met eenzelfde profiel die het niet aandurfden om dit jaar af te reizen naar CSW70. Nadat we diverse appgroepen en posts van onze smartphones hadden verwijderd, belandden we – geheel mentaal voorbereid – in Terminal 4 van JFK bij de douane van de VS, in de kortste rij ooit. Het was in 15 minuten voorbij, ik ratelde wat over “showing my bff the best of NY” en Cathrien deed hetzelfde. We waren eerlijk gezegd toch best opgelucht en plaatsten vrolijk alle verwijderde apps en posts terug op onze smartphones. Het avontuur kon beginnen!

Het ophalen van onze grounds pass verliep in tegenstelling tot vorig jaar – toen een rij van 2,5 uur – ook voorspoedig en we stonden binnen 5 minuten weer buiten, trots als een pauw met onze badge. Na ons profiel recht te hebben gedaan door een bezoek aan o.a. MoMA – gratis met CSW-badge – begon onze missie zondag dan eindelijk echt. Met onze Soroptimist International of Europe delegatie van 25 vrouwen hielden we een “Walk and Talk” door Williamsburg en werden de taken verdeeld.

Omstreden Agreed Conclusions

Op maandag 9 maart stond ik om 08.00 uur in de rij bij de receptiebalie in de enorme hal van de VN om een tribunekaart voor de General Assembly te bemachtigen die op basis van “first come, first served” uitgedeeld werden voor de opening van CSW70. Innig tevreden nam ik plaats op het balkon; de zaal beneden is gereserveerd voor de overheidsdelegaties van de lidstaten. Een Hollywoodachtige ceremonie ging van start met keynotes en optredens van o.a. secretaris-generaal António Guterres, Malala, Anne Hathaway en Michelle Williams.  Het eveneens geplande aannemen van de Agreed Conclusions bleek plotseling uitgesteld naar 15.00 uur in de middag, een teken aan de wand! Zoals gewoonlijk bij de CSW, kwamen uiteenlopende belangen, politieke gevoeligheden en culturele verschillen samen in één document, de Agreed Conclusions, met dit jaar als hoofdthema “Access to Justice”. Dit document moet vervolgens richting gaan geven aan een wereldwijd beleid van prioriteiten rond vrouwenrechten en gendergelijkheid. Met dit jaar afspraken over de hervorming van rechtssystemen, bestrijding van geweld, toegang tot recht in crisis- en conflictgebieden en aandacht voor de meest gemarginaliseerde groepen. Zou er consensus komen? Welke thema’s zouden overeind blijven, en waar zou water bij de wijn moeten worden gedaan?

Lege stoelen

Wat deze 70^e editie van CSW extra belast maakte, was dat veel vertegenwoordigers niet aanwezig konden zijn. Voor 73 landen gelden op het moment reisrestricties en visumbeperkingen voor de VS. Voor transpersonen en non-binaire personen en mensen van kleur is er sprake van grote persoonlijke veiligheidsrisico’s. Voor mij maakte dat de keuze om wél te gaan des te betekenisvoller. Het was, zoals ik vooraf schreef, wel spannend om die stap te zetten. Je vraagt je af: maakt onze aanwezigheid echt verschil? Velen hopen dat dit de laatste keer is dat de CSW in New York plaatsvindt, want als mondiale afspraken gemaakt gaan worden, is het van evident belang dat iedereen toegang kan krijgen, zodat de gemaakte afspraken de juiste relevantie krijgen. Tegelijkertijd is het ook extra belangrijk dat zij die wel toegang hebben toch aanwezig zijn. Om te vechten voor het behoud van zogenoemde Agreed Language, voor het behoud van verworven rechten, voor het niet buitensluiten van bepaalde groepen, voor het vasthouden aan het belang van gendergelijkheid. Onze stem is nodig – juist wanneer het ingewikkeld wordt, juist wanneer anderen weg moeten blijven, juist wanneer het spannend voelt om op te staan.

Adoptie van de Agreed Conclusions van de CSW70 of toch niet?

Om 15.00 werd de vergadering voortgezet en ik had weer mijn plekje op het balkon veroverd. Er hing een ongekende spanning in de zaal van de General Assembly toen duidelijk werd dat er geen consensus haalbaar bleek over de Agreed Conclusions. Na weken, dagen en nachten van intensieve onderhandelingen bleken de landen verdeeld, vooral over de gevoelige onderwerpen zoals genderterminologie en seksuele en reproductieve rechten. Er was tot op het laatste moment gezocht naar een compromis dat iedereen kon steunen, maar consensus bleek voor het eerst in de geschiedenis van de CSW niet haalbaar. Daarom koos de voorzitter ervoor om de tekst in stemming te brengen. De VS besloten vervolgens om op het allerlaatste moment 8 amendementen in te dienen bij de slottekst, die zich vooral richtten op taal rond gendergelijkheid en seksuele en reproductieve rechten. De EU onder leiding van Nederland – mooie actie van de kersverse staatssecretaris van Onderwijs en Emancipatie Judith Thielen – stelde voor om in plaats van per amendement apart, in 1 blok over de 8 amendementen te stemmen. Zo geschiedde, waarna alle 8 amendementen werden weggestemd! Nu brak het moment suprême aan: het stemmen over de Agreed Conclusions als geheel. De spanning was om te snijden. De uiteindelijke stemming was: 37 landen voor, 1 land tegen (de VS als enige), en 6 onthoudingen. Een overweldigende meerderheid stemde dus voor, met de VS volledig geïsoleerd als enige tegenstem. De voorzitter verklaarde dat de Agreed Conclusions van 2026 waren aangenomen en een staande ovatie barstte los met gigantisch applaus dat minutenlang duurde. Een kippenvelmoment, fantastisch om mee te kunnen maken. De enorme inspanningen van de progressieve lidstaten en het feministische maatschappelijke middenveld hadden standgehouden.

To Hold the Line

De eindtekst is dit jaar niet enorm ambitieus, verwijzingen naar o.a. lhbtqia+-rechten, toegang tot veilige en legale abortus en conflictgerelateerd seksueel geweld werden helaas uit de tekst verwijderd. Toch werden er goede afspraken gemaakt over:

een hernieuwde wereldwijde inzet voor gendergelijkheid;

• concrete aanbevelingen voor beter beleid rond geweld tegen vrouwen, economische participatie, toegang tot onderwijs en zorg;
• meer aandacht voor financiering van vrouwenrechtenorganisaties en gender-responsieve begrotingen;
• focus op intersectionaliteit, met aandacht voor migranten, vrouwen met een beperking en lhbtqia+-personen;
• digitale en economische empowerment met een nadruk op toegang tot technologie, bescherming tegen online geweld en gelijke kansen op de arbeidsmarkt;
• een sterkere rol voor maatschappelijke organisaties: ngo’s en grassroots-bewegingen;
• monitoring en accountability: het verzamelen van data en rapporteren van voortgang.

Het was zeer inspirerend om te ervaren hoe krachtig het is wanneer vrouwen uit de verschillende delen van de wereld samenkomen met een gezamenlijk doel. Ik heb zoveel verschillende side events en parallel events kunnen bijwonen van een geweldige kwaliteit, met uitmuntende en meestal indrukwekkende sprekers. Zoveel strijdbare vrouwen gesproken. Ondanks de verschillen in achtergrond en perspectief, was er een sterke gezamenlijke drive om, ook als het nu niet meteen lukt om de geplande vooruitgang te boeken, in ieder geval de belangrijke in het verleden behaalde overwinningen te behouden, “to hold the line”.  Hoewel het proces moeizaam was, liet de uiteindelijke stemming over de Agreed Conclusions zien dat samenwerking nog steeds mogelijk en enorm belangrijk is.

De CSW70 heeft mij opnieuw doen beseffen dat aanwezigheid ertoe doet. Dat wij, als Soroptimisten, niet aan de zijlijn mogen gaan staan. Laten we dat blijven meenemen in ons werk, lokaal én internationaal. Want verandering begint niet alleen met woorden op papier, maar met vrouwen die bereid zijn om die woorden in de praktijk kracht bij te zetten.

Samen maken we het verschil – Let’s Hold the Line – Let’s be THE voice for women’s rights

Lees hier de blogs van WO=MEN over  de CSW70.

Lees hier de blogs van Soroptimist International over de CSW70.