10-11-2025
Verklaring van Soroptimist International Nederland
Letlands terugtrekking uit het Verdrag van Istanbul: een gevaarlijke terugslag voor vrouwenrechten in Europa
De Unie van Soroptimistclubs, samen met Soroptimist International of Europe (SIE) dat bijna 30.000 Europese vrouwen in 43 landen vertegenwoordigt, spreekt haar diepe bezorgdheid en teleurstelling uit over het besluit van het Letse parlement om zich terug te trekken uit het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld — het Verdrag van Istanbul.
Deze ongekende stap maakt Letland de eerste EU-lidstaat dat dit baanbrekende verdrag opzegt — een fundamenteel mensenrechteninstrument dat vrouwen en meisjes beschermt tegen geweld en overheden aanspreekbaar houdt voor hun veiligheid.
Waarom specifieke taal over geweld tegen vrouwen cruciaal is
Gendergerelateerd geweld moet specifiek worden benoemd, niet algemeen verwoord als ‘huiselijk geweld’, zo benadrukt GREVIO, de groep van onafhankelijke experts die toezicht houdt op de naleving van het Verdrag van Istanbul.
GREVIO waarschuwt dat neutrale termen juist de gendergerelateerde aard van dit geweld miskennen — met desastreuze gevolgen voor de bescherming en ondersteuning die vrouwen nodig hebben. Genderneutrale formuleringen verdoezelen dat vrouwen disproportioneel het slachtoffer zijn van geweld door mannen, vaak in intieme relaties. Zo raakt het besef ondergesneeuwd dat geweld tegen vrouwen voortkomt uit ongelijke machtsverhoudingen.
De cijfers liegen niet: bijna 60% van de vrouwen die door geweld om het leven komt, wordt vermoord door een partner of ex-partner. Vrouwen worden ernstiger en structureler getroffen door partnergeweld dan mannen. Alleen als deze realiteit wordt erkend in beleid, wetgeving en praktijk, kunnen preventie, bescherming en vervolging effectief zijn.
Europa kan niet terugkrabbelen
De Europese Unie is sinds 28 juni 2023 zelf partij bij het Verdrag van Istanbul. Dit betekent dat EU-recht en de verplichtingen die voortvloeien uit het verdrag van toepassing blijven, ook voor lidstaten. Terugtrekking van individuele landen ondermijnt de rechtsstaat, verzwakt democratische waarden en stuurt een gevaarlijk signaal dat hard bevochten rechten kunnen worden teruggedraaid.
Het Verdrag van Istanbul is geen ideologie — het beschermt vrouwen en redt levens
Het Verdrag van Istanbul is geen symbolisch gebaar. Het is een juridisch bindend instrument gebaseerd op vier pijlers: Preventie, Bescherming, Vervolging en Beleid. Om geweld te voorkomen is van groot belang dat we de diepere oorzaken aanpakken — de schadelijke stereotypen en traditionele genderrollen die onze samenlevingen verdelen en ongelijkheid normaliseren. Dat is fundamenteel voor een duurzame toekomst waarin vrede, stabiliteit en internationale veiligheid verankerd zijn.
Onze oproep
Wij roepen de leden van het Letse parlement — de Saeima — op hun standpunt te heroverwegen en het Verdrag van Istanbul te blijven onderschrijven. Wij dringen er bij alle Europese regeringen op aan hun steun voor dit essentiële instrument te bevestigen en gezamenlijk op te komen voor vrouwenrechten en gendergelijkheid.
Geweld tegen vrouwen is geen privékwestie — het is een schending van mensenrechten en een bedreiging voor de democratie.
Wij, Soroptimisten, pleiten voor veiligheid, voor gelijkheid en voor vrede.
Het Verdrag van Istanbul blijft de sterkste en meest alomvattende wettelijke waarborg voor het recht van alle vrouwen op een leven vrij van geweld. Nu is het tijd voor alle staten om deze verplichting na te komen — niet op te geven. De 100 Soroptimistclubs van de Unie van Soroptimistclubs zullen vanaf 25 november tijdens de Orange the World campagne opnieuw actievoeren voor een wereld zonder geweld tegen vrouwen.