Nieuwe hoogleraar voor Inclusieve Openbare Ruimte relevanter dan ooit

Veiligheid is het allerbelangrijkst, maar het gaat er ook om dat bijvoorbeeld wijken en parken nog vaak vanuit mannelijk perspectief zijn ontworpen. Dat kan anders! Het Soroptimist Vrouwenfonds en TU Delft zijn in gesprek over de mogelijkheid om voor het eerst in Nederland een hoogleraar Inclusieve Openbare Ruimte te benoemen.

Van mensenrechteneducatie naar inclusief ontwerpen

De eerste Soroptimist-leerstoel werd in 2017 ingesteld dankzij het legaat van de Haarlemse Soroptimist Carla Atzema. Aan de Universiteit Utrecht werd professor Felisa Tibbitts benoemd tot buitengewoon hoogleraar Mensenrechteneducatie, een leerstoel die inmiddels ook door UNESCO is erkend. Na tien succesvolle jaren zal zij in 2027 haar werk afronden en de impact van haar leerstoel op papier stellen. De wens om opnieuw een leerstoel te kunnen financieren kwam voort uit het succes van deze eerste leerstoel én uit een tweede grote nalatenschap. De Rotterdamse Soroptimist Annette Bierman benoemde het Soroptimist Vrouwenfonds in haar testament tot enig erfgenaam, nadat enkele specifieke legaten uit haar nalatenschap waren voldaan. Dankzij haar genereuze schenking – goed voor ruim één miljoen euro – kreeg het fonds de mogelijkheid om een tweede leerstoel te vestigen die de positie van vrouwen en meisjes verder versterkt.

Een open call en de keuze voor TU Delft

Om te bepalen aan welk thema deze nieuwe leerstoel gewijd zou worden, schreef het fonds in 2024 een open call uit voor universiteiten en hogescholen in het Nederlands taalgebied. Onderwijsinstellingen werden uitgenodigd om voorstellen in te dienen die vernieuwend, impactvol en toekomstgericht zijn, en die passen bij de doelstellingen van het Soroptimisme: gelijke kansen, veiligheid, duurzaamheid en zeggenschap voor vrouwen en meisjes. Deze oproep leverde meerdere inspirerende voorstellen op. Na zorgvuldige beoordeling koos het bestuur van het Soroptimist Vrouwenfonds voor het voorstel ‘Inclusieve Openbare Ruimte’, ingediend door dr.ir. Geertje Slingerland, universitair docent Urban Studies aan de afdeling Urbanism van de faculteit Bouwkunde van de TU Delft. Het onderwerp sluit goed aan bij het onderzoek waar dr.ir. Geertje Slingerland en andere collega’s van de TU Delft al langer aan werken.

Een openbare ruimte die écht van iedereen is

Het gekozen thema sluit naadloos aan bij de maatschappelijke realiteit van vandaag. Vrouwen en meisjes voelen zich aantoonbaar minder veilig en welkom in de buitenruimte. De hoogleraar Inclusieve Openbare Ruimte zal zich daarom richten op het vergroten van kennis over hoe je steden, wijken en parken zó kunt ontwerpen dat iedereen zich er vrij en veilig kan bewegen. Dat gaat niet alleen over verlichting of toezicht, maar ook over de manier waarop de ruimte uitnodigt tot gebruik. Zoals zelfstandig onderzoeker Eva James zei: “Als je de openbare ruimte ontwerpt met principes die het voor vrouwen prettiger maken, worden plekken voor iedereen fijner.” Een inclusieve benadering komt dus niet alleen vrouwen ten goede, maar de hele samenleving. Het doel is dat de hoogleraar met onderzoek en onderwijs gaat bijdragen aan inclusief ontwerp, met nadrukkelijke aandacht voor de positie van vrouwen en meisjes – passend binnen de gedachte van het Soroptimisme.

Waar staan we nu?

Het kernteam ‘nieuwe hoogleraar’ bestaande uit Edith Koetsier, Marianne Morren, Barbara Oomen en Lyda Smits van het fonds is in gesprek met de afdeling Urbanism van de faculteit Bouwkunde van de TU Delft over het gewenste profiel van de nieuwe hoogleraar. Tijdens de campagne Orange the World verwachten we hierover meer duidelijkheid te kunnen geven. In deze campagne vragen we als Soroptimisten aandacht voor geweld tegen vrouwen en meisjes, zowel achter de voordeur als buitenshuis. Een nieuwe hoogleraar Inclusieve Openbare Ruimte als opvolger van de leerstoel mensenrechteneducatie aan de Universiteit Utrecht sluit hier qua thematiek goed bij aan.